Heerlen – Maanplein

Het Maanplein is een onderdeel van het project Maankwartier in Heerlen. Het project bestaat uit drie delen; de noordzijde, zuidzijde van het station en de overzijde van het spoor.

Het ontwerp is van kunstenaar Michel Huisman. Dhr. Huisman heeft een prachtig mooi nieuw stukje stedelijk gebied van Heerlen ontwikkeld. Het is een plek waar de dynamische stad bij elkaar komt. We hebben het dan over het station, de winkels, cafés, hotels kantoren en woningen. De mensen komen er graag om te relaxen, muziek of fotoreportages te maken.

Het Maanplein is het noordelijkste gedeelte van het project dat aansluit op de Plaat. De Plaat is een plein boven het spoor en loopt over in het zuidelijke gedeelte dat tegen de oude binnenstad aan ligt.

De sfeer is te benoemen als een mediterraan oud industrieel gebied. Het is omgevormd tot een prachtig woon-, werk- en recreatie gebied. Het feit is echter dat het hele gebied zeer recent ontwikkeld en aangelegd is maar dat een bezoeker dit niet zal waarnemen. Onder het Maanplein is een winkelcentrum aangelegd en twee lagen parkeerdekken.

Het Maanplein is bedoeld als een doorvoer route voor mensen naar en van het station en de oude binnenstad. Het is zo ontwikkeld en ingericht dat de passanten op deze plek uitgenodigd worden om te relaxen en elkaar te kunnen ontmoeten.

 

De uitvraag

De uitvraag was om bomen op het dak te planten. In deze simpele vraag zijn de volgende uitdagingen verwerkt:

  • De dekking, de zone tussen het dak en het uiteindelijke maaiveld, is maximaal 40 cm.
  • Het was een wens om het water irrigatie systeem automatisch en zonder extra techniek of onderhoud te realiseren.
  • Het is op een gesloten dak met een dekking van slechts 40 cm onmogelijk om (regen)water met de huidige technieken af te voeren. De leidingen kunnen met een dekking van minimaal 30 cm eventueel vervormen.
  • De wens was er om bomen in de maat 80-90 aan te planten. Probleem is echter dat deze bomen een kluitmaat hebben van 100 tot 120 cm diep.
  • Tussen de gebouwen zijn er openingen die voor windoverlast (draai- en valwinden) zorgt.

 

De oplossing

Op het gehele dak van het gebouw is een watermanagementsysteem aangelegd waarin het hemelwater kan worden opgevangen. Het water komt via vijf kolken in het systeem en kan zich onder de verharding verplaatsen. Onder de creëerde terpen, waar de bomen in staan, kan een grote hoeveelheid water vastgehouden worden. Het water wordt door speciaal ontwikkelde substraat omhoog gezogen. Zo ontstaat er zowel in het watermanagement systeem als in de terp een buffer van water.

Er kan nu kostbaar regenwater ter plekken vastgehouden worden, ook als het water niet in het juiste seizoen voor de bomen valt. De bomen kunnen het water verbruiken op het tijdstip wanneer zij het nodig hebben. Periodes van droogte worden opgevangen omdat er ook in het substraat voldoende vocht is opgeslagen.

Wanneer er na forse regenbuien een overschot aan water ontstaat, zal het water in het irrigatie gedeelte overlopen, waar het rustig afgevoerd wordt naar de rand van het dak en afgewaterd kan worden. Er zijn dus geen afvoeren meer in het dak verwerkt waardoor er geen risico is op potentiele lekkage.

Het unieke aan dit project is dat er prachtige bomen op een vrijwel onmogelijk locatie staan. De groeiomstandigheden toch optimaal zijn en dat de bomen de sleutel vormen tussen het bouwkundig vernuft, de sfeer en de leefbaarheid op het plein.

Een prachtig voorbeeld van hoe een stad van de toekomst gebouwd zou moeten worden:

“Een klimaat adaptieve stad”

 

‘Boomproject van het Jaar 2017’

Inmiddels is het project Maanplein genomineerd voor de tweede editie van de landelijke competitie VHG ‘Boomproject van het Jaar’. De vakjury heeft de volgende inzendingen genomineerd als kanshebbers:

  • Bomencarré Centrumeiland IJburg, Nationale Bomenbank BV
  • Het Witte Lint, N348 tussen Zutphen en Eefde, Boomkwekerij Udenhout
  • Het Maanplein in het Maankwartier Heerlen, TGS – Tree Ground Solutions

Criteria vakjury

De vakjury heeft elk project beoordeeld op vooraf vastgestelde aspecten: innovatie en originaliteit, architectuur (ontwerp, beeldkwaliteit, gebruikswaarde, materiaalgebruik, functionaliteit), beplanting (duurzaamheid, bijdrage ecosysteem, soortkeuze) en uiteraard vakmanschap (kwaliteit, onderhoud). Ook de taakverdeling en relatie met de opdrachtgever is meegenomen in de beoordeling, omdat boomprojecten vaak een samenspel zijn van verschillende partijen.

Winnaar

Uit deze drie genomineerde inzendingen kiest de vakjury de winnaar: het Boomproject van het Jaar 2017. De prijsuitreiking vindt plaats in september, tijdens de Dag van de Openbare Ruimte in Utrecht. De genomineerde projecten worden dan ook uitgebreid gepresenteerd.